Arrasateko Institua: “Euskaraz bizi nahi dut!”

http://www.youtube.com/watch?v=LWwTnyJkfmc

Txurdinaga-Santutxu: Euskararen astea

http://www.youtube.com/watch?v=x16Kl6u-WK0

Bermeoko Eleizalde Ikastola: Euskararen eguna

http://www.youtube.com/watch?v=h3kEBfiu8B8

Lauro Ikastola: Pausurik pausu euskalakari

http://www.youtube.com/watch?v=W_Gq4zGwuMM

Danetariko lip dub-ak, gustu eta iritzi guztietarako. Zein gustatu zaizu gehien?

Horretarako, Euskal Herriko herri euskaldunetako adineko jendea elkarriztatzen dituzte. Elkarrizketak euskaraz egiten dira, eta elkarrizketatuek beren bizipenak kontatzen dituzte. Honek guztiak, euskara ez ezik (euskalkiak, herri hizkerak…), historia, ohiturak, tradizioak… ezagutzeko aukera ematen digu. Gure iragana ezagutzeko modu paregabea da ahotsak.com-eko elkarrizketak entzutea. Memoria historikoaren eraikuntza eta iraganaren errekonstrukzioa egiteko beste modu bat ere bada.

Egitasmoa Deba Ibarreko Badihurdugu Euskara Elkarteak sortutakoa da. 2002-2003 urteetan, proiektuaren oinarriak finkatu ziren: metodologia, helburuak… 2003-2007 urteen artean, bilketa lana egin zen, elkarrizketak eta beste. Azkenik, 2008an webgunea aurkeztu zen, eta orduz geroztik, etengabe berrizten joan da. Helburua 2012. urterako euskal herri guztietako lekukotasunak jasotzea da.

Proiektuaren berri izan nahi baduzue, sar zaitezte webgunean bertan:

http://www.ahotsak.com/info/

Bertan ikusgai daude elkarrizketatutako pertsona guztien izen-abizenak, datuak, bideoak eta transkripzioak. Bilaketa probintziaka, herrika, hizlarika eta gaika (elkarrizketako gaia, alegia) egin daiteke, nork nahiago duen erara.

Ni neu ere ahotsak.com-eko kolaboratzailea naiz, eta transkripzio lanetan ibiltzen naiz. Hona hemen nik transkribitutako pasarte bat, Bermeoko emakume batena. Espero dut zuen gustukoa izatea!

http://www.ahotsak.com/bermeo/pasarteak/brm-001-003/

Datuen arabera, 130.000 bisitari pasatu dira Durangotik aurten. Beraz, azken urteotako joerari eusteko gaitasuna agertu du azokak. Egunik nabarmena asteartea (abenduak 6) izan zen, 40.000 pertsonatik gora bertaratu baitziren. Landako gunean sartu-irtenak zenbatzeko neurgailuek emandako datuak dira hauek.

Hainbat berrikuntza ekarri ditu azokaren 46. edizio honek. Landako gunean, hots, azokaren ohiko kokalekuan, 274 stand jarri dituzte aurten, 400 nobedadetik gora aurkezteko. Landako gunea, baina, txiki geratu zaio azokari. Iaz “Ahotsenea” izeneko gune berri bat sortu zen, sortzaileek (idazle, musika talde, abeslari, poeta…)  espazio berri bat izan zezaten, euren lana ezagutarazteko. Aurten nabarmen sendotu da, 150 ekitaldi egin baitira bost egunetan zehar.

Baina hiru gune berri ere ekarri ditu aurtengo azokak: Irudienea, Szenatokia eta Kabi@. Irudienean ikus-entzutezko munduan dabiltzan sortzaileei egin zaie lekutxoa, euskararen normalizazioan beharrean dabiltzanen lanak ezagutaraziz. Szenatokiak ere harrera paregabea izan du.  Euskarazko antzerkiaren plaza den ekimen honek Durangoko San Agustin kulturgunea izan du kokaleku, eta Landakotik urrun samar egon arren, aurreikuspenak bete ditu. Azkenik, Kabi@ izeneko gunean, teknologia berriei leku propioa egin zaie, hala nola mugikorren aplikazioei, euskarazko Wikipediari…

Hori gutxi balitz, Durango bera ere azokaren uretan murgildu da. Plateruena Kafe Antzokiak, esaterako, hainbat kontzertu, ekitaldi, aurkezpen… prestatu ditu azoka egunetarako, eta aurreikuspen guztiak gainditu ere.

Jon Irazabal Azokako zuzendariaren esanetan, “Euskal sorkuntza ez dago krisian”. Salmentak ere sasoi onean daude. Besteak beste, liburuetan Joseba Sarrionandiaren ‘Moroak gara behelaino artean?’ izan da libururik salduena, Harkaitz Canoren ‘Twist’ liburuarekin batera. Musikari dagokionez, zalantzarik gabe, Berri Txarrak-en ‘Hariak’ lan berria izan da salduena.

Gerediaga Elkarteko arduradunak pozarren agertu dira Azokak izandako harrerarekin, eta garai eta erronka berriei egokitzeko asmoz, azkenengo 30 urtetan zuzendari lanetan ibilitako Jon Irazabalek lekukoa pasatu dio gaurtik aurrera ofizialki Azokaren zuzendari berria denari, Aiert Goenagari. Etorkizuneko erronkei aurre egiteko gogotsu lan egingo duela adierazi du jada Goenagak.

Hemendik ere, eskerrik beroena eman nahi diogu Jon Irazabali, egindako lan guztiagatik, eta Aiert Goenagari zorte ona opa diogu hasi berri duen bide honetan. Hurrengo urtera arte!!

Espero dezagun probetxuzko ikasturtea izatea eta ikasteko parada izatea.

Ongi etorri, berriz ere, nire blog honetara.

Egitasmo honek, ordea, ez zituen bere fruituak eman hasiera batean. Izan ere, proiektua albo batera utzi zuten. Franko hilda, ostera, berriro ere ekin zioten proiektua egiteari. Euskaltzaindiak bere status-a berreskuraturik eta Mitxelena Euskal Herrira bueltaturik, lanean hasi ziren. 1981ko Hondarribiko jardunaldietan, euskaltzain guztiek aho batez onartu zuten Euskal Hiztegi berritu bat sortzearen premia bazegoela.

70ko hamarkadaren amaiera aldean baita 80ko hamarkada osoan zehar ere, Eusko Jaurlaritza baita Araba, Bizkai eta Gipuzkoako Aldundiek dirulaguntza eskaini zioten Euskaltzaindiari proiektua garatzen segi zezan. Lehendabiziko liburua 1987an argitaratu zenerako, ordea, Koldo Mitxelena bera hilik zegoen.

Hiztegiaren argitaratze osoa apurka-apurka eginez joan zen, hiztegia osatzen duten 16 liburuak kaleratu arte, alegia. 125.987 sarrera ditu eta 14.028 orrialde. Hiztegiko sarrera bakoitzak, lehenik hitzaren esanahia eskaintzen du gaztelaniaz edota frantsesez, baita aurreko hiztegigileek hitzari buruz esandako guztia ere. Ondoren, literatur tradizioko adibideak ematen ditu, urtea ere aipatzen duelarik.

Hein handi batean, hiztegiaren helburua eta izatea garai, mota eta toki guztietako hitzak eta euskal ondarea biltzea baita definitzen saiatzea da. Menderik mende eta historian zehar euskaldunok erabilitako hizkuntzaren xehetasunak ematea, hain zuzen ere.

Lehen liburuaren hitzaurrea idazten ari zela hil zen proiektuaren aitzindaria, Koldo Mitxelena. Hiztegiaren izatea ezinhobe definitzen duen hitzaurrea dugu. Hona hemen lerro batzuk: “Zer esan, eta neurri zabal batean zer esaten den, azaldu nahi litzateke, bada, hemen, eta ez zer esan behar litzatekeen. Irakurleari eman nahi zaizkio aukera egiteko behar lituzkeen lanabesak, hautaketan hasi behar badu”.

Mitxelenak amaitu gabe utzitako lana Ibon Sarasola euskaltzainak amaitu du, eta 2009.urtean pausu bat harago joan da Euskaltzaindia. Izan ere, urte horretan, gur egunean bizi garen informazio-gizartean egokitzeko asmoz, Orotariko Euskal Hiztegiaren Internet-eko bertsioa aurkeztu zuen Euskaltzaindiak. Bertsio hau Euskaltzindiaren webgunean dago eskuragarri:

http://www.euskaltzaindia.net/oeh

Informazio-iturriak:

- Erabili.com:  Orotariko Euskal Hiztegia: 50 urteko lana http://www.erabili.com/zer_berri/berriak/1132268095 -tik hartua, 2010eko martxoaren 8an, 18:00

- Euskaltzaindia: Orotariko Euskal Hiztegia: http://www.euskaltzaindia.net/oeh -tik hartua, 2010eko martxoaren 8an, 18:30

- Twitterrek bi zerbitzu nagusi eskaintzen ditu: sare-soziala eta microblogging-a.  Ohiko sare sozialek (Facebook edota Tuenti, esaterako) eskaintzen dituzten zerbitzuez gain, Twitterrek mezu laburrak elkartrukatzeko aukera ematen du.  Mezu hauei ‘tweets’ esaten zaie, eta gehienez ere 140 karakterekoak izan behar dute. Honek, beraz, twitterkideen arteko komunikazioa eta harremanak erabat erraztu eta arintzen ditu.

- Twitter San Frantzisko (Estatu Batuak) hirian sortutako inbestigazio eta garapen proiektu baten emaitza da, eta hasiera batean Flickr-en oinarrituta zegoen, nahiz eta gero bere diseinu propioa bereganatuz joan. Twitter langile-plantilla18 pertsonakoa zen 2008an, baina harrezkero hasiz joan da etengabean. Gaur egun, langile kopurua lau bider handiagoa da, eta erabiltzaileekin ere antzean gertatu zen. Izan ere, 5 milioi erabiltzailetik gora du gaur egun Twitter-ek.

- ‘Tweet’-en edukiari begiratuz gero, hainbat motatakoak aurki ditzakegu: eguneroko gaiak jorratzen dituztenak, aktualitatea, berriak baita ‘spam’ edo ‘zabor’ delakoak.

- Erabiltzialeei dagokienez, gehienak adinduak dira, nagusiak, eta inkesten arabera, erabiltzaileen %11 baino ez da 12 eta 17 urte bitartekoa.

- Twitter zerbitzua hainbat hizkuntzatan eskaintzen da: ingelesez, gaztelainaz, frantsesez, alemanieraz, italieraz eta japonieraz.

Gehiago jakin nahi izanez gero, hauxe da Twitter-eko web orria: http://www.twitter.com

Informazio-iturriak:

- http://eu.wikipedia.org/wiki/Twitter : Euskarazko Wikipedia. Kontsult-eguna: 2010ko urtarrilak 27, 19:05

- http://es.wikipedia.org/wiki/Twitter : Gaztelainazko Wikipedia. Kontsulta-eguna: 2010eko urtarrilak 27, 19:15

- http://en.wikipedia.org/wiki/Twitter : Ingelesezko Wikipedia. Kontsulta-eguna: 2010eko urtarrilak 27, 19:45

Liburutegi digitala sare elektronikoen bitartez eskuragarria den liburutegia da. Liburutegi digitaletan, testuak egituratzen dira, eta beraz datu-baseetan antolatu daitezke. Horrez gain, informazioa modu arinean bilatzeko, kopiatzeko eta itsasteko aukera ematen dute (search, copy, paste). Hau gutxi balitz, aurrekontu gutxiko euskarriak dira, eta maila internazionalean erabil daitezkeenak. Ez daukate inongo distribuzio eta bilketa gasturik, eta erabiltzen den objektuak ez dauka ez galtzeko ezta erabiliaren erabiliaz kalitatea galtzeko arriskurik.

 Hala ere, beste aditu askoren ustez, nahiz eta liburutegi digitalen gorakada nabarmena den, ohiko liburutegiek beharrezkoak izaten jarraitu behar dute. Liburutegi elektronikoen mugarria inongo denbora eta espazio muga barik nabigatzeko, informazioa bilatu-aurkitzeko eta ikerketak egiteko aukera ematen dutela da.

Honako hauek dira Estatu mailan garrantzia handieneko liburutegi digitalak:

Informazio-iturriak:

http://bvs.sld.cu/revistas/aci/vol10_6_02/aci05602.htm 2010eko urtarrilak 7an kontsultatua, 19:00

http://es.wikipedia.org/wiki/Biblioteca_digital 2010eko urtarrilak 7an kontsultatua, 19:35

Metadatua zer den definitzerako orduan, hainbat teoria ezberdin egon dira eta aurki daitezke: “datuen gaineko datuak”, “datuen gaineko informazioak”, “informazioen gaineko datuak” eta “informazioen gaineko informazioak”. Beste batzuek, ordea, objektuak aurkitzeko modu publikoan denon eskura dauden deskripzio estrukturatuak dira.

 Metadatak sailkatzeko hiru irizpide erabiltzen dira:

- Edukia: irizpiderik ohikoena da. Errekurtsoa deskribatzen dutenak eta errekurtsoaren edukia deskribatzen dutenak sailkatzen dira.

- Bariabilitatea: metadata aldakorrak eta ez-aldakorrak bereizi daitezke, aldatzen / aldatzen ez diren arabera.

- Funtzioa: hiru funtzioen arabera sailka daitezke: azpisinbolikoak, sinbolikoak edo logikoak., deskribatzen duten esanahiaren arabera.

Horrez gain, metadatuen bizitza hiru alditan banatzen da:

- Sorrera: metadatuak eskuz, automatikoki edoe erdi-automatikoki egin ahal dira.

- Manipulazioa: datuak aldatuz gero, metadatuak ere aldatu behar dira.

- Suntsipena: batzutan beharrezkoa da metadatuak errekurtsoekin batera suntsitzea.

Azkenik, kontserbazioaren inguruan ere hitzerdi esan beharra dago. Bi dira metadatuak kontserbatzeko moduak: barruko kontserbazioa (datuekin batera kontserbatzea), edo kanpoko kontserbazioa (errekurtsoan kontserbatzea).

- Informazio-iturriak:

http://es.wikipedia.org/wiki/Metadato 2010eko urtarrilak 07. 17:30an kontsultatua.

http://metadatos.latingeo.net/metadatos 2010eko urtarrilak 07, 18:03an kontsultatua.

Etorkizuneko testuinguru horretan kokatu beharra dago liburu elektronikoa.  Liburu elektronikoa ohiko liburuaren bertsio modernoa dugu, euskarri digitalean aurkezten dena, hain zuzen. Bere presentzia oraindik ere oso ugaria ez bada ere, abiadura hartu du azken urteotan, eta argitaletxeak horren jabe direnez gero, egitasmo berri honetan murgildu dira bete-betean.

Non eta Durangon aurkeztu beharra! Euskal kulturaren erakustoki paregabea dugun azokaz baliatu dira aurten zenbait argitaletxe euren e-book edo liburu digitalak aurkezteko!Kokretuki, Elkar eta Alberdania izan dira aurreneko argitaletxeak. Liburu elektronikoaren aurkezpena egiteko, argitaletxeok prezio bereziak, deskontuak eta zenbait oferta ere egin zituzten, jendea mundu elektroniko honetara hurbiltzeko asmoz. Euskarri elektronikoak 250 euro inguru balio ditu, baina euskarriaren memoria, kalitatea eta ezaugarri digitalen arabera bestelako prezioak ere aurki ditzakegu. Liburu elektronikoak, ordea, paperezkoak baino zertxobait merkeagoak dira. Alberdaniak, esaterako, 18 eurotan saltzen ditu paperezko liburuak, eta 12,5 eurotan elektronikoak.  Guztira, euskarazko 13 liburu, gaztelerazko 11 eta argitaletxeko beste 11 liburu aurkeztu zituen azokan. Argitaletxeak azaldu duenez, ildo honetatik jarraitzeko intentzioa du: aurrerantzean, argitalpen bikoitza egingo du: ohikoa (paperezkoa) alde batetik, eta digitala edo elektronikoa bestetik, gizarte digitalaren beharrizanei behar den moduan egokitzeko.

Elkar argitaletxeak ere stand berezi bat dedikatu zion liburu elektronikoari.

Beraz, honekin guztiarekin ikusten den bezalaxe, liburu elektronikoa gure artean nagusitzen doan alternatiba dugu. Argitaletxeak izan dira baliabide honen abantailez jabetu diren lehenak, eta dirudienez, bide honetatik jarraitzeko asmoa dute. Bi argitaletxek eman diote hasiera, baina seguru nago datorren urtean liburu elektronikoak leku gehiago okupatuko duela, eta apurka-apurka argitaletxe guztiek ekimenarekin bat egingo dutela.

Bibliografia:

• http://www.durangokoazoka.com/news/1260197416 Liburu digitalaren aroa oraina da. Durangoko Euskal Liburu eta Disko Azoka.  2009ko abenduaren 18an, 12:45
• http://www.gara.net/paperezkoa/20091208/171022/eu/Liburu-elektronikoa-Hamaika-erantzun-hamaika-galderarentzat Liburu elektronikoa: hamaika erantzun hamaika galderarentzat. 2009ko abenduaren 18an, 13:05.
• http://www.diariovasco.com/20091126/cultura/liburu-elektronikoaren-aldeko-apustua-20091126.html Liburu elektronikoaren aldeko apustua egin du Alberdaniak, 35 lan kaleratuz. 2009ko abenduaren 18an, 13:30.

Partiendo de esta base, la UNESCO, en su Carta sobre la preservación del patrimonio digital, entiende que el patrimonio digital es un bien que debe estar al alcance de todos, ya que contribuye al enriquecimiento cultural. Además de ello, reconoce que el uso de soportes electrónicos es cada vez más común hoy en día, y que por esa razón también el patrimonio digital tiene mayor importancia.  Con todo ello, la UNESCO hace un llamamiento a la recopilación y conservación de dicho patrimonio digital.

HISTORIA DEL PATRIMONIO DIGITAL.

Los comienzos del patrimonio digital debemos situarlos en las recopilaciones bibliográficas que se realizaron por primera vez durante las décadas de los 50 y los 60. Sin embargo, no podemos hablar de patrimonio digital en su totalidad, y debemos esperar hasta la década de los 80 para encontrar los primeros testimonios. En aquellos años, se produjo una auténtica revolución informática que trajo numerosos avances y que trajo consigo la popularización de la informática. Así, surgieron soportes informáticos tales como el popular CD-ROM. Más tarde, en los años 90, se logra un boom informático gracias a la aparición de Internet y nuevos soportes (DVD).

Gracias a estos numerosos avances, surge el denominado patrimonio digital: el conjunto de objetos, creados gracias a una digitalización de documentos analógicos, que tienen un valor perdurable para una comunidad y que precisan de un sistema informático para ser reproducidos y consultados, y además están también compuestos por información textual, icónica o sonora, entre otros. Tal como antes se ha mencionado, el patrimonio digital se guarda y recopila en soportes informáticos tales como el CD o el DVD, lo que los convierte en vulnerables, es decir, corren peligro de perderse. La rápida obsolescencia de los equipos y soportes informáticos y la rápida evolución de la informática hacen que sea difícil conservarlos. Por otra parte, no existe una legislación que protega el patrimonio digital.

RETOS PARA LA CONSERVACIÓN DEL PATRIMONIO DIGITAL

Para una correcta recopilación y conservación del patrimonio digital, deberíamos tener en cuenta los siguientes aspectos:

-Debe establecerse una estrecha cooperación entre los centros y depositarios de patrimonio digital para conservar los objetos creados en formato digital. En estos depósitos deben establecerse las normas, derechos, obligaciones, técnicas y condiciones para conservar el patrimonio.

Así, debe primero identificarse el ordenador / soporte físico en el que se almacena el objeto en línea. Además, también debe crearse una base de datos que englobase todos los objetos digitales que forman parte del patrimonio digital para facilitar su búsqueda a los usuarios.

En cuanto a la conservación, me gustaría también citar una frase de Melero en su artículo La recopilación y conservación del patrimonio digital:

“La conservación no es un fin en sí mismo: sólo se justifica si los bienes culturales pueden ser consultados a lo largo del tiempo. Por lo tanto, la finalidad de la conservación digital es garantizar la transmisión de la información y su accesibilidad con el mínimo menoscabo y con el mayor grado posible de autenticidad.”

Me gustaría, por lo tanto, recalcar la idea de que el principal objetivo de la conservación digital es garantizar la transmisión de la información.

IDEAS PRINCIPALES DEL MANIFIESTO DE LA UNESCO

La UNESCO, Organización de las Naciones Unidas para la Cultura, en su manifiesto Carta sobre la preservación del patrimonio digital del 2003, hace público un análisis en varias direcciones: un análisis previo de la situación y unas conclusiones dirigidas a alcanzar unos fines.

- El punto de partida debemos situarlo en el Artículo 2, Acceso al patrimonio digital, en el que establece que el objetivo de la conservación del patrimonio digital es que éste sea accesible para el público, por lo que deben tomarse las necesarias medidas para que se encuentre al alcance de todos.

- En el Artículo 3 recuerda la facilidad de pérdida del patrimonio digital, para lo que en el Artículo 4 establece la necesidad de pasar a la acción e involucrar a los Estados Miembros para que no se pierda este valioso patrimonio digital que nos pertenece a todos.

- A lo largo de los siguientes artículos incluye unas normas y pautas a tener en cuenta y a seguir para lograr una eficaz conservación y protección del patrimonio.  Asimismo, asigna a los Estados Miembros unas funciones y deberes para lograr estos objetivos.

Con todo ello, en mi opinión, este documento publicado por la UNESCO constituye un hito en la protección y preservación del patrimonio digital. Por una parte, recoge la preocupación y las inquietudes de quienes ven peligrar el patrimonio digital, y por otra parte esteblece una pautas para superar esta situación. En cierta manera, además, obliga a los Estados Miembros a cumplir lo pactado. Lo que estátodavía por ver es si dará sus frutos. Esperemos que sí.

Bibliografia eta kontsultatutako informazio-iturriak:

• http://bv.gva.es/documentos/Ponencias/Melero.pdf  Melero: la recopilación y conservación del patrimonio digital. 2009ko azaroaren 14an kontsultatua, 10:30.
• http://portal.unesco.org/es/ev.php-URL_ID=17721&URL_DO=DO_PRINTPAGE&URL_SECTION=201.html Carta sobre la preservación del patrimonio digital: UNESCO. 2009ko azaroaren 14an kontsultatua, 11:24.
• http://www.patrimoniodigital.org/proyecto.htm Preservación del patrimonio digital. 2009ko azaroaren 14an kontsultatua, 11: 45
• http://www.elpais.com/articulo/internet/Patrimonio/Digital/Humanidad/elpeputec/20080403elpepunet_4/Tes Patrimonio digital de la humanidad. 2009ko azaroaren 14an kontsultatua, 12:16
• http://buscon.rae.es/draeI/SrvltConsulta?TIPO_BUS=3&LEMA=patrimonio Real Academia Española, patrimonio. 2009ko azaroaren 14an kontsultatua, 13:30